انقلاب در معدنکاری: دستگاه انفجار پلاسمایی PBM و پیشگامی شرکت سرمک
صنعت معدن، همواره در جستوجوی راههایی کارآمدتر، ایمنتر و سازگارتر با محیطزیست برای استخراج مواد ارزشمند بوده است. در دنیای امروز، این نیاز به ظهور فناوریهای نوین و پیشرو منجر شده است که یکی از برجستهترین آنها، دستگاه انفجار پلاسمایی (Plasma Blast Machine یا PBM) است. این دستگاه، که توسط گروه علمی-صنعتی
سرمک (Sormak) توسعه یافته، یک روش جدید مبتنی بر استفاده از پلاسما و تخلیه انرژی الکتریکی برای استخراج کانسنگ در معادن روباز و زیرزمینی است. با توجه به حجم و سرعت بالای استخراج و صرفه اقتصادی چشمگیر، این فناوری میتواند به زودی جایگزین روشهای سنتی معدنکاری شود و به توسعه پایدار شرکتهای معدنی کمک کند.
فناوری انفجار پلاسمایی چگونه عمل میکند؟
فناوری انفجار پلاسمایی، مکانیزمی کاملاً متفاوت از مواد ناریه سنتی دارد. در این روش، انرژی الکتریکی تقویتشده توسط بانک خازنی با ولتاژ بالا، از طریق کابلها به کارتریجهای مخصوص منتقل میشود. در داخل این کارتریجها، یک محلول الکترولیت خاص وجود دارد که دانش تولید آن در اختیار شرکت سرمک است. با تخلیه انرژی، یک کانال پلاسمایی در چاههای انفجاری تشکیل شده ، که باعث ایجاد یک موج شوک بسیار قوی با فشار چند ده گیگاپاسکال میشود. این موج شوک باعث ایجاد ریزترکها در سنگ شده و مواد معدنی به سرعت از بدنه کار جدا میشوند. مهمترین نکته در این فرآیند، کنترلشده بودن آن و عدم استفاده از هیچگونه مواد ناریه است.
مزایای رقابتی PBM در برابر مواد ناریه
دستگاه انفجار پلاسمایی مزایای بیشماری نسبت به روشهای سنتی مبتنی بر مواد ناریه دارد، که آن را به یک راهحل ایدهآل تبدیل میکند.
- ایمنی و سلامت: استفاده از این دستگاه خطرات انسانی و زیستمحیطی را به شدت کاهش میدهد. برخلاف دینامیت یا TNT که گازهای سمی مانند نیتروژن و اکسیژن تولید میکنند، انفجار پلاسمایی هیچ گاز سمیای آزاد نمیکند. همچنین، فرآیند نگهداری و انبارش مواد بیخطر و آسان است و خطراتی مانند تحریک گسلها کاملاً از بین میرود.
- کنترلپذیری بالا: موج انفجاری در روش پلاسمایی، پالسی و کاملاً قابل کنترل است. این موج شوک، تنها ۲۰ درصد از انرژی را به صورت فشار گاز آزاد میکند. این امر باعث میشود که پرتاب سنگ در مقایسه با روشهای سنتی که پرتاب زیادی دارند، بسیار کمتر و در فاصله کمتر از ۱۰ متر باشد.
- راندمان و سرعت: انفجار پلاسمایی، انرژی بسیار بالاتری نسبت به مواد ناریه آزاد میکند. انرژی هر کیلوگرم ماده مصرفی در پلاسما ۲۰ مگاژول است، در حالی که این میزان برای دینامیت، آنفو و TNT تنها بین ۳ تا ۷ مگاژول است. این راندمان بالا، سرعت استخراج را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
- سهولت و صرفهجویی: برخلاف روشهای سنتی، استفاده از دستگاه PBM به مجوزهای سختگیرانه نیازی ندارد و بسیار مقرونبهصرفه است. علاوه بر این، دستگاه دارای سپرهای محافظی است که از آثار احتمالی فرآیند تخریب جلوگیری میکنند.
کاربردهای متنوع فراتر از معادن
دستگاه انفجار پلاسمایی تنها به کاربرد در معادن محدود نمیشود و قابلیتهای گستردهای دارد. از جمله کاربردهای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عملیات حفاری در تونل: این دستگاه قادر است سرعت پیشروی را تا ۵ برابر روشهای سنتی افزایش دهد.
- خرد کردن بولدرهای سنگی: برای خرد کردن سنگهای بزرگ حاصل از انفجارهای معدنی به قطعات کوچکتر استفاده میشود.
- تخریب کنترلشده: برای شکستن پایههای بتنی ساختمانی در داخل شهر یا باربرداری قطعات ساختمانی در مناطق سخت و هنگام زلزله، به صورت کاملاً کنترلشده به کار میرود.
شرکت سرمک، پیشگام در فناوری بومی
در خصوص دستگاه انفجار پلاسمایی میتوان گفت که این فناوری با این مکانیزم و گستره کاربرد، برای نخستین بار نه تنها در ایران، بلکه در جهان توسعه یافته و به مرحله تجاری رسیده است. شرکت دانشبنیان صدرا آتیه ماهور با نام تجاری سام هایتک (SAM Hightech)، که مالکیت فکری آن در داخل کشور بر اساس گواهی ثبت اختراع به شماره ۰۰۲۶۶۲ الف / ۹۲ به ثبت رسیده ، به عنوان تنها تولیدکننده این دستگاه در ایران شناخته میشود. علاوه بر این، مالکیت فکری این محصول با شماره PCT/IB2021/059159 به صورت بینالمللی نیز ثبت شده است که این امر، بر اصالت و ارزش جهانی این فناوری تأکید دارد.
در نهایت…
دستگاه انفجار پلاسمایی PBM یک جهش بزرگ در صنعت معدنکاری و تخریب کنترلشده محسوب میشود. این فناوری با مزایایی همچون کاهش خطرات، حفاظت از محیط زیست، افزایش سرعت و بهرهوری، راهحلی نوین و پایدار را ارائه میدهد. پیشگامی شرکت سرمک در توسعه و تولید این دستگاه، نشاندهنده توانایی و نوآوری داخلی در رسیدن به استانداردهای جهانی و حتی فراتر از آن است، و امید است این فناوری به زودی سهم چشمگیری در توسعه معادن و پروژههای عمرانی در ایران و جهان ایفا کند.